Improwizacje organowe w kościele Wniebowzięcia NMP w Zabrzu Biskupicach

Csaba Király, węgierski organista i pianista średniego pokolenia (1965), znakomity improwizator i aranżer, nagrał w biskupickim kościele p.w. Wniebowzięcia NMP płytę CD z improwizacjami na temat muzyki bożonarodzeniowej, głównie polskiej ale też swojej rodzimej – węgierskiej. Historia tego nagrania jest prosta i fascynująca – oto na jeden z koncertów Zabrzańskiego Międzynarodowego Festiwalu Organowego przyjeżdża w roku 2009 organista węgierski i udaje się do kościoła, aby poćwiczyć i przygotować się do występu. Podczas tych kilku godzin odkrywa w biskupickich organach potencjał i piękno, które inspirują go do nagrania płyty. Załatwia formalności z proboszczem i po miesiącu przyjeżdża ponownie, przywożąc własny, wysokiej klasy sprzęt do nagrań dźwiękowych. Przez blisko tydzień, w październiku przygotowuje i nagrywa swoje improwizacje w Zabrzu Biskupicach. Rezultatem jest płyta, która dostarcza nie tylko ciekawych wrażeń artystycznych ale też atrakcyjnie dokumentuje możliwości brzmieniowe tamtejszych organów Carla Berschdorfa. Niewiele kościołów posiada instrumenty, które pozwalają na tego typu artystyczne dokonania, a jeszcze mniej ma w swoich zasobach profesjonalnie nagrane płyty. Kościół Wniebowzięcia NMP w Zabrzu Biskupicach – ma akurat jedno i drugie.

Odnosząc się do improwizacji ugrofińskiego artysty na temat słowiańskich kolęd, trzeba przyznać, że nie są to dzieła emocjonalnie autentyczne. Muzycznie i technicznie – bardzo dobre ale ich emocjonalny rezonans znacznie odbiega od ich autentycznego charakteru. Kolędy „Bóg się rodzi” czy „Przybieżeli do Betlejem” jako muzyka refleksyjna, medytacyjna niemalże, to chyba nie to, co nam w duszy gra, kiedy wykonujemy lub słuchamy wykonań tych śpiewów. Waldemar Krawiec, który wpierał węgierskiego organistę w przygotowaniach do nagrania, a potem także w dystrybucji płyt, zdradził jednak zamysł twórcy. Rzuca to nowe światło na nieudane z pozoru adaptacje. Otóż Csaba Király zamierzał nagrać dokładnie taką muzykę, jaką zarejestrował. Chciał, aby jej charakter umożliwiał odtworzenia jej np. podczas wigilijnej wieczerzy – powinna to być więc muzyka tła, bo wtedy nie czas na słuchanie wirtuozerskich popisów organisty. Węgierski muzyk był dobrze zaznajomiony z charakterem opracowywanych kolęd, ponieważ zanim zaczął nagrywać, zostały mu one zaprezentowane przez Joachima Gburka, organistę tamtejszej parafii. To co trafiło do odbiorców na płycie, to świadomy zabieg artystyczny, uwarunkowany wyraźnie określonym celem płyty.

Miałem okazję słuchać podobnie pomyślanej muzyki w wykonaniu prof. Juliana Gembalskiego, który jakiś czas temu w katedrze gliwickiej zaprezentował improwizacje na temat pieśni eucharystycznych podczas wystawienia Najświętszego Sakramentu. Ten właśnie kontekst, czyli improwizacje podczas wystawienia, istotnie zdeterminowały wykonywaną muzykę. Usłyszeliśmy wówczas wszystkie możliwe odcienie cichości, co oczywiście nie przeszkodziło profesorowi mistrzowsko sięgnąć po szeroki wachlarz form kompozytorskich z różnych epok. To była uczta! Choć ze względu na okoliczności, można było mieć wrażenie muzycznej monotonii.

Podobnie jest z improwizacjami kolędowymi węgierskiego organisty: niewątpliwie potrafi zaimprowizować bardziej spektakularnie, widowiskowo wręcz, ale przyjęte założenia zmusiły go do zawężenia ram estetycznych nagranej muzyki. Wówczas, w katedrze gliwickiej, prof. Gembalski zaspokoił gusta słuchaczy monumentalną finałową improwizacją na temat „Tantum ergo Sacramentum” – było już po wystawieniu i po nabożeństwie, organy zabrzmiały w pełnej krasie. Na biskupickiej płycie próżno szukać takiego finału. Są za to momenty szlachetnego piękna, bogactwo harmonii, ciekawe formy, biegłość techniczna. Słuchanie improwizacji Csaby Király`ego, jako muzyki tła, w okresie do tego przeznaczonym, to bardzo dobry pomysł. Płyty, o ile jeszcze są, można nabywać bezpośrednio w parafii Wniebowzięcia NMP w Zabrzu Biskupicach.

Komentarze

  1. Listopad 5, 2014

    Milena Odpowiedz

    Oto chodziło. Gratuluje autorowi

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>