„Narzędzie pracy” – program obrad Synodu biskupów

Nad czym właściwie dyskutuje się na Synodzie? Ogólnie wiadomo, że mówi się o rodzinie, a zwłaszcza o komunii dla rozwiedzionych. To prawda ale obrady są zaplanowane o wiele bardziej szczegółowo i wieloaspektowo. Istnieje swego rodzaju program synodalnych obrad, wg którego biskupi prowadzą prace – nazywa się „Instrumentum laboris” (w dosłownym tłumaczeniu: „narzędzie pracy”). Ten roboczy dokument powstał jako rezultat ubiegłorocznej, nadzwyczajnej części Synodu. Nie został – niestety – oficjalnie (ani – zdaje się – nawet nieoficjalnie) przetłumaczony na j. polski. Nawiasem mówiąc, należy z tego powodu ubolewać. Nie chcę się płytko wyzłośliwiać ale to nieprzetłumaczenie nasuwa mi skojarzenia z czasami średniowiecza, kiedy wiele ciekawych tematów Kościół chował przed wiernymi pod szczelnym kloszem łaciny. Sytuacja jest dziś oczywiście znacznie różna od tamtej, jeśli ktoś dziś nie potrafi posłużyć się np. angielską wersją „Instrumentum laboris” (lub włoską, francuską, portugalską, hiszpańską czy niemiecką – wszystkie są dostępne na stronie Stolicy Apostolskiej) – może mieć pretensje głównie do siebie, na pewno nie do naszego Episkopatu. Ale skoro jednak TYM Synodem żyje tak wielu ludzi, jego tematykę podchwyciły media, jest szeroko komentowany – może warto było jednak zainwestować w tłumaczenie „Instrumentum laboris” na j. polski? Zdecydowanie lepiej było to prze-tłumaczyć niż ciągle tłumaczyć, że jakiś redaktor, jakiś portal, jakaś stacja TV czy jakiś niszowy bloger czegoś nie wiedzą, nie doczytali, nie zrozumieli. Kończę gorzkie żale.

Składam dziś oddolną, nieporadną propozycję wypełnienia tej luki. We własnym „tłumaczeniu” zaprezentuję strukturę „Instrumentum laboris” oraz fragmenty treści wybranych jego punktów, które są przedmiotem dyskusji. Poniższe propozycje są owocem moich rzetelnych starań ale w sposób oczywisty trzeba je traktować z dystansem, jako usiłowania niedoskonałe (bo gdyby było porządne tłumaczenie…). Zainteresowanym zdecydowanie polecam oryginał! Tytułem dokumentu i tematem przewodnim synodu jest „Powołanie i misja rodziny w Kościele i świecie współczesnym”. Warto to zauważyć, bo od razu rzecz sytuuje się w odpowiednim kontekście – temat jest szeroki, dotyczy rodziny w świecie. Nie spotkali się więc biskupi, żeby rozwiązać doraźnie jakieś szczegółowe kwestie w zakresie przystępowania do komunii. Temat jest bardzo całościowy: powołanie i misja rodziny wobec wielu jej problemów, które wszyscy widzimy, których też nierzadko doświadczamy.

Dokument składa się z 3 głównych części, poprzedzonych wstępem, są konkluzje, jest modlitwa do Świętej Rodziny oraz odniesienia do 19 dokumentów Kościoła poświęconych rodzinie: od dokumentów Soboru Watykańskiego II – np. Dekret o Apostolstwie Świeckich (1965) aż po encyklikę Redemptoris Missio św. Jana Pawła II (1990). Dokument składa się z numerowanych, zwięzłych tekstów poświęconych szczegółowym tematom synodu (jest ich 147). Chciałbym dziś skupić się zasadniczo na przedstawieniu uszczegółowionego spisu treści „Instrumentum laboris”. Zapoznanie się z jego zawartością pozwala dojrzeć szerokie spektrum problemów, jakimi zajmują się biskupi. Nie wszystkie są dla nas tak samo ważne ale biskupi muszą patrzeć szerzej. Wygląda on tak:

 Wprowadzenie (1 – 5)

Część I. Wyzwania, przed którymi stoi rodzina

Rozdział 1. Rodzina w kontekście antropologiczno – kulturowym
6) Kontekst społeczno – kulturowy
7) Przeobrażenia antropologiczne
8) Przeszkody kulturowe
9) Przeszkody społeczne
10) Słabe i mocne strony rodziny

Rozdział 2. Rodzina w kontekście społeczno – gospodarczym
11) Rodzina: niezastępowalny rodzaj więzi
12-13) Polityki publiczne na rzecz rodziny
14) Wyzwania ekonomiczne
15) Ubóstwo i wykluczenie społeczne
16) Wyzwania ekologiczne

Rozdział 3. Rodzina i integracja
17-18) Starsi
19) Problem wdowieństwa
20) Schyłek życia i żałoba w rodzinie
21-23) Wyzwania niepełnosprawności
24-27) Problemy związane ze zjawiskiem migracji
28) Inne wyzwania szczególne (m.in. poligamia, małżeństwa międzyreligijne, mieszkanie razem przed ślubem)
29) Rodzina i dzieci
30) Zadania kobiet

Rozdział 4. Rodzina, uczuciowość i życia
31) Znaczenie uczuć w życiu
32) Formowanie emocjonalności
33) Słabość i niedojrzałość emocjonalna
34) Problemy bioetyczne (m.in. konsekwencje manipulacji aktem poczęcia)
35-36) Wyzwania duszpasterskie

 Część II. Rozpoznanie powołania rodziny

Rozdział 1. Nadprzyrodzona pedagogika rodziny
37) Patrząc na Jezusa i Bożą pedagogikę w historii zbawienia
38) Słowo Boże w rodzinie
39) Nadprzyrodzona pedagogika
40) Małżeństwo naturalne i sakramentalna pełnia
41) Jezusa i rodzina
42) Nierozerwalność: dar i zdanie
43) Rodzina jako sposób życia
44) Rodzina w zbawczym planie Boga
45) Związek małżeński i płodność
46) Rodzina jako obraz Trójcy Świętej

Rozdział 2. Rodzina i żywy Kościół
47-48) Rodzina w dokumentach Kościoła
49) Rodzina jako droga Kościoła
50) Nadprzyrodzona miara miłości
51) Rodzina na modlitwie
52) Rodzina i wiara
53) Katecheza i rodzina
54-55) Nierozerwalność małżeństwa i radość dzielenia się wspólnym życiem

Rozdział 3. Rodzina, jako droga prowadząca do pełni
56-57) Tajemnica małżeństwa w relacji do Stwórcy
58) Prawda i piękno rodziny oraz miłosierdzie wobec rodzin przeżywających problemy
59-60) Intymna więź Kościoła z rodziną
61) Rodzina: dar i zadania
62-64) Pomoc w osiąganiu pełni Bożego planu
65-67) Młodzi i obawy przed ślubem
68) Miłosierdzie i prawda objawiona

Część III. Misja rodziny dzisiaj

Rozdział 1. Rodzina i ewangelizacja
69) Głoszenie ewangelii rodziny dzisiaj w różnych kontekstach
70-71) Wrażliwość w rodzinie – Boża wrażliwość
72) Rodzina jako pośrednik duszpasterskiej działalności
73) Liturgia weselna
74-75) Rodzina: Boże dzieło
76-78) Misjonarskie nawrócenia i odnowa języka
79) Korzystanie z możliwości, jakie daje kultura
80-81) Słowo Boże: źródło życia duchowego rodziny
82-83) Współistnienie różnorodności

Rozdział 2. Rodzina i formacja
84-86) Przygotowanie do małżeństwa
87-88) Formacja przyszłych kapłanów
89) Formacja duchownych i pracowników pastoralnych
90-91) Rodzina i instytucje publiczne
92) Zobowiązania społeczno – polityczne na rzecz rodziny
93) Mankamenty i niebezpieczeństwa lichwy
94-95) Towarzyszenie narzeczonym w przygotowaniu do małżeństwa
96-97) Towarzyszenie małżonkom w pierwszych latach po zawarciu małżeństwa

Rozdział 3. Rodzina i towarzyszenie Kościoła
98-99) Troska duszpasterska wobec małżeństw żyjących w związku cywilnym lub mieszkających razem
100-104) Droga wiodąca do sakramentu małżeństwa i troska o rodziny zranione (osoby w separacji; rozwiedzione, które nie wyszły powtórnie za mąż; rozwiedzione i powtórnie w związku; rodziny niepełne)
105) Przebaczenie w rodzinie
106-108) „Wielka rzeka miłosierdzia”
109-111) Sztuka towarzyszenia
112) Osoby w separacji lub rozwiedzione, a wierność ich przysiędze małżeńskiej
113) Bóg nigdy nikogo nie opuszcza
114-115) Uproszczenie procedur unieważnienia i znaczenie wiary w przypadku nieważności
116-117) Przygotowanie pracowników oraz wzrost liczby trybunałów
118-119) Duszpasterskie podejścia wobec pojawiających się wyzwań
120-121) Włączenie osób rozwiedzionych i żyjących w powtórnych związkach, we wspólnotę chrześcijańską
122-123) Droga pokuty
124-125) Duchowe uczestnictwo we wspólnocie Kościoła
126-128) Małżeństwa mieszane i małżeństwa między przedstawicielami różnych religii
129) Szczególny charakter tradycji prawosławnej
130-132) Uwagi duszpasterskie wobec osób o skłonnościach homoseksualnych

Rozdział 4. Rodzina, prokreacja, wychowanie
133-135) Przekazywanie życia i wyzwania wobec malejącego przyrostu naturalnego
136-137) Odpowiedzialne rodzicielstwo
138) Adopcja
139-141) Życie ludzkie: nieuchwytna tajemnica
142-146) Problemy wychowania i rola rodziny w ewangelizacji

Zakończenie (147)

Treść wybranych punktów, nad którymi dyskutują biskupi:

35-36 [Wyzwania duszpasterskie]: „(…) Ludzie potrzebują akceptacji w konkretnych okolicznościach życia. Musimy wiedzieć, jak wspierać ich w poszukiwaniach i jak pielęgnować w nich głód Boga oraz chęć czucia się pełnoprawnymi członkami Kościoła; dotyczy to również tych, którzy doświadczyli porażki lub znajdują się w różnych sytuacjach. (…) Parom, które nie mogą mieć dzieci, Kościół powinien poświęcić szczególną uwagę duszpasterską, aby w ich sytuacji mogli dostrzec Boży plan w służbie całej społeczności. (…) Trzeba zauważyć, że osoby, o których mówi się «żyjące z dala od Kościoła» albo «wyłączone» albo «odrzucone» są w istocie kochane przez Boga i znajdują się w centrum duszpasterskiej działalności Kościoła. (…)”

45 [Związek małżeński i płodność]: (…) papież Franciszek przypomniał „obrazem Boga nie jest sam mężczyzna ani sama kobieta, dopiero mężczyzna i kobieta, jako para, są obrazem Boga. Różnice między mężczyzną i kobietą nie mają więc na celu podkreślania opozycji jednych wobec drugich albo podporządkowania, ale są darem dla dobra ich wspólnoty i są znakiem Bożego obrazu i podobieństwa. (…) Niektórzy podkreślają, że komplementarny charakter jednoczącego i otwartego na prokreację małżeństwa, jest zapisana w Bożym planie stworzenia: jednoczący charakter jest wynikiem świadomego i wolnego wyboru (…)”. Akty prokreacji muszą być zrozumiałe z punktu widzenia odpowiedzialnego rodzicielstwa i obowiązku opieki i wychowywania dzieci.

122-123 [Droga pokuty]: W odniesieniu do tego tematu, wielu przyznaje rację, że droga pojednania i pokuty, pod kierunkiem miejscowego biskupa, może być podejmowana przez tych, którzy są rozwiedzeni i zawarli powtórne związki i znaleźli się w sytuacjach nieodwracalnych. Uwzględniając wytyczne „Familiaris consortio” (84), propozycja [pokuty] powinna obejmować proces, na który składają się: uświadomienie sobie, dlaczego małżeństwo nie było udane, uświadomienie sobie ran, które powstały, skruchę, weryfikację ewentualnej nieważności pierwszego małżeństwa, zobowiązanie do duchowej komunii, decyzję o życiu we wstrzemięźliwości. (….) W celu dokładnego zbadania obiektywnej sytuacji grzechu i winy moralnej stron, niektórzy sugerują, aby wziąć pod uwagę „List do biskupów Kościoła katolickiego w sprawie komunii św. dla rozwiedzionych żyjących w nowych związkach” – dokument Kongregacji Doktryny Wiary (1994) oraz Deklarację w sprawie dopuszczenia do komunii św. wiernych, którzy rozwiedli się i zawarli ponowny związek – dokument Papieskiej Rady ds. Tekstów Prawnych.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>