Pasja wg św. Jana (2)

2 CHÓR OTWIERAJĄCY

Zapraszając i zachęcając was do słuchania bachowskiej Pasji wg św. Jana, wybrałem kilka małych fragmentów tego dzieła, które można uznać za charakterystyczne i odpowiednie, aby wprowadzić w całość tego utworu, aby na przykładzie tych kilku fragmentów podpowiedzieć, jak słuchać fragmentów innych, czego się spodziewać, na co zwracać uwagę.

Wstęp instrumentalny zawiera ogromny ładunek emocjonalny, słuchając go nie sposób oprzeć się wrażeniu, że coś się zaraz stanie. Muzyka zapowiada i „mówi” o rzeczach ważnych i przejmujących. To nie tylko jakaś uwertura, wstęp, zapowiedź, to dzieło samo w sobie bogate w treść i wybitne.

W literaturze przedstawia się Bacha jako mistrza sprawującego absolutną kontrolę nad swoimi dziełami, nad każdym dźwiękiem, ale czy jest możliwe, aby on, wielki Jan Sebastian, właśnie przy tym fragmencie dał się ponieść muzycznej i religijnej wyobraźni? Chór rozpoczynający Pasję łączy szeroko rozpięte, ekstremalne emocje. Ta muzyka na jednym poziomie uspokaja, na innym porusza. Od samego początku jest pełna długich dysonansów, ale i pulsujących, rozkołysanych, szeleszczących, powtarzalnych motywów w krótkich wartościach rytmicznych.

Całość składa się z odcinków zawieszonych między punktami muzycznej i treściowej kulminacji. Prowadzi do nich zagęszczająca się muzyka, grana coraz głośniej. Treść tego utworu wydaje się zawieszona między z jednej strony kulminacyjnym błaganiem „Herr, Herr” (Panie, Panie), a motywem uwielbienia „verherrlicht worden bist!” (będziesz wychwalany) z drugiej. Niektórzy komentatorzy widzą w tym wstępie elementy adoracji, którą wierni otaczają Jezusa na krzyżu, ale każda indywidualna wrażliwość może na swój sposób odczytać te przejmujące dźwięki… Skojarzenia z atmosferą modlitwy w ogrójcu, poprzedzającej uwięzienie Jezusa, byłyby w tym wypadku także jedną z możliwości, zwłaszcza w kontekście tego, co będzie dalej.

Podobnych form chóralnych jest w Pasji janowej kilka. Zostawiam was z tą muzyką – do posłuchania i do przeżycia. I do zobaczenia znów jutro – zapraszam!

Tekst wprowadzenia (wyżej)

Tekst Pasji

Muzyka „Herr, unser Herrscher” (tekst: w oparciu o motywy Psalmu 8)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>